बागलुङ । बिक्रम पौडेल वर्षभरि दुःख गरेर लगाएको खेती जोगाउनै मुस्किल, जोगाएको बाली भित्र्याउने बेला फेरि मौसमको चिन्ता ! यतिबेला बागलुङ जिल्लाका किसान यस्तै दोहोरो समस्याबाट गुज्रिरहेका छन् ।
खेती लगाउनेदेखि बाली भित्र्याउने समयसम्म किसानले अनेकौँ चुनौती सामना गर्नुपरेको छ । खेतबारीमा लगाएको अन्नबाली बाँदरको आतंकले सखाप पार्ने समस्या एकातिर छ भने बाँकी रहेको बाली घर भित्र्याउने समयमा मौसम बिग्रिने चिन्ताले किसानलाई थप पिरोलेको छ ।
बागलुङका विभिन्न ग्रामीण क्षेत्रमा बाँदरको बढ्दो आतंकका कारण किसानले आफ्नो खेतबारीको बाली जोगाउन निकै संघर्ष गर्नुपरेको छ । बिहानदेखि बेलुकासम्म खेतबारीमै निगरानी गर्नुपर्ने अवस्था छ । कतिपय किसानलाई आफ्नो खेतीपातीभन्दा बाँदर धपाउनमै बढी समय खर्च गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।
किसानले दुःख गरेर हुर्काएको मकै, धान, कोदो तथा अन्य खाद्यान्न बाली बाँदरले नष्ट गरिदिँदा वर्षभरिको मेहनत खेर जाने जोखिम बढेको छ । बाँदरबाट जोगाउन सफल भएको बालीसमेत समयमा भित्र्याउन नसक्दा किसान थप चिन्तित बनेका छन् ।
बाली भित्र्याउने बेला मौसमको चिन्ता
नेपालको जल तथा मौसम विज्ञान विभागबाट जारी मौसम पूर्वानुमानअनुसार मंसिर २ गतेसम्म गण्डकी प्रदेशका पहाडी तथा हिमाली भूभागमा आंशिक बदली रहने र केही स्थानमा हल्का वर्षा तथा हिमपातको सम्भावना रहेको छ ।
बागलुङमा आइतबार अर्थात् कात्तिक ३० गते हल्का वर्षा तथा मेघगर्जनसहित वर्षा हुन सक्ने पूर्वानुमान छ । सोमबारदेखि भने मौसममा सुधार आउने र घाम लाग्ने सम्भावना देखिएको छ । मंसिर ३ गतेदेखि आगामी केही दिनसम्म वर्षाको सम्भावना न्यून देखिएकाले किसानलाई मौसम अनुकूल भएको समयमा बाली भित्र्याउन सहज हुन सक्ने अनुमान छ ।
तर पहाडी भूगोल र स्थानीय मौसममा छिटो परिवर्तन हुन सक्ने भएकाले किसानले मौसमसम्बन्धी पछिल्लो सूचना नियमित हेर्नुपर्ने देखिन्छ ।
किसानको मेहनतको मूल्य कसले बुझ्ने ?
एकातिर उत्पादन भएको अन्नबाली बाँदरबाट जोगाउनुपर्ने, अर्कोतिर भित्र्याउने समयमा मौसमको अनिश्चितता सामना गर्नुपर्ने अवस्थाले किसानको कृषि पेशाप्रतिको उत्साहसमेत कमजोर बनाउँदै लगेको छ ।
कृषि उत्पादन बढाउने र किसानलाई आत्मनिर्भर बनाउने सरकारी नीति तथा कार्यक्रम भए पनि किसानले भोग्दै आएका बाँदर आतंक, बाली क्षति र प्राकृतिक जोखिमको समस्या समाधान हुन सकेको छैन ।
स्थानीय तह तथा सम्बन्धित निकायले बाँदर नियन्त्रणका लागि दीर्घकालीन उपाय खोज्न, बाली क्षतिको उचित मूल्यांकन गर्न तथा किसानलाई आवश्यक सहयोग र क्षतिपूर्तिको व्यवस्था गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।
खेतीपाती नै ग्रामीण अर्थतन्त्रको प्रमुख आधार बनेको बागलुङमा किसानको मेहनत र उत्पादनको संरक्षण गर्नु अहिलेको प्रमुख आवश्यकता हो । किसानले लगाएको खेती सुरक्षित हुने र उत्पादन भएको अन्न सहज रूपमा घर भित्र्याउन सक्ने वातावरण बनाउन सम्बन्धित निकायको ध्यान जान जरुरी छ ।
बाँदरबाट खेती जोगाउने कि मौसमबाट बाली ? यतिबेला बागलुङका किसानको मनमा यही प्रश्न छ । वर्षभरिको पसिनाको कमाइ सुरक्षित रूपमा घर भित्र्याउन पाउने आशामा किसान आकाशतिर हेर्दै खेतबारीमै संघर्ष गरिरहेका छन् ।
